Bycie na bieżąco z nowinkami edukacyjnymi w szkolnictwie polskim poza granicami kraju, nie jest rzeczą łatwą i może zostać utrudnione przez wiele czynników: odległość, brak czasu, wynikający z ciągłego zabiegania, brak odpowiednich kursów przygotowujących do nauczania za granicą bądź chęci dalszego kształcenia, gdzie problem sobotnich szkół schodzi na drugi plan. Ważnym jest jednak to, że Polska Macierz Szkolna czuwa i dba o to by nauczyciele Polskich Szkół Sobotnich wiedzieli jak i czego uczyć, by edukacja za granicą nie pozostała jedynie "sztuką dla sztuki" i żeby nauczanie było odpowiednio nakierowane.

Konferencja dla nauczycieli Polskich Szkół Sobotnich w Londynie, która odbyła się 27-go października 2012 w Klubie Orła Białego,  poruszyła cały wachlarz zagadnień, z którymi nasi nauczyciele mają do czynienia każdego dnia i które mogą budzić wątpliwości ze względu na swoją odrębność od tego co było praktykowane w Polsce przez wiele lat. Podzielona na cztery różne sekcje, dawała możliwość wybrania opcji, która pasowała do indywidualnych potrzeb uczestników. Można było wybierać pomiędzy sekcją dotyczącą egzaminów GCSE, A-level z języka polskiego, nauczania początkowego, wiedzy o Polsce jak również sekcją metodyki nauczania. Ta ostatnia okazała się niezmiernie przydatna dla każdego nauczyciela bez wyjątku ze względu na swoją aktualność i uniwersalność.

Konferencja została otwarta przez Aleksandę Podhorodecką, Prezes Zarządu Polskiej Macierzy Szkolnej. Pierwszy, rozpoczynający konferencję wykład poprowadził Dr Richard Butterwick, pracownik Uniwersytetu Londyńskiego, który jest z pochodzenia Polakiem. Wykład, który został wygłoszony w języku angielskim, dotyczył czasów stalinizmu oraz komunizmu w Polsce oraz podporządkowaniu narodu Polskiego ZSRR. Okres historyczny został przedstawiony przez Dra Betterwicka bardzo burzliwie. Na pierwszym planie pojawiały się osoby Stalina, Bieruta, Gomułki, Jaruzelskiego oraz liczne protesty i strajki, które wypełniały ten okres wskazując na jego nieuchronny koniec i początki sprawnej działalności Solidarności współtworzonej przez Lecha Wałęsę.

Sekcja pierwsza dotyczyła praktycznych aspektów przygotowywania uczniów do egzaminów GCSE, AS jak również A2, czyli tego jak oceniać prace uczniów, żeby postęp był widoczny, jakie ćwiczenia oferować, ażeby rozwinąć pożądane umiejętności oraz na co zwracać uwagę podczas przeprowadzania zajęć w celu przygotowania do egzaminów. Okazuje się, że ortografia uczniów jest drugorzędna w stosunku do struktury i treści pracy, która, oprócz tego, że musi być pisana na temat, powinna zawierać logiczne uzasadnienia, wskazujące na dojrzałość piszącego. Praca nie może być streszczeniem, ale analizą wybranych pojęć. Dlatego też należy wyrobić w uczniach twórcze myślenie i oferować ćwiczenia, które pomogą im w przygotowaniu do egzaminów, np. ćwiczenia z tłumaczenia tekstów z polskiego  na angielski i odwrotnie, czytanie ze zrozumieniem oraz zadawanie pytań do tekstu, pisanie licznych wypracowań, które powinny być oceniane według ocen opisanych i zawartych w specyfikacji do danego egzaminu. Jedynie poprzez odwoływanie się do fragmentów opracowanej przez AQA specyfikacji, jesteśmy w stanie sprawnie przygotować uczniów i sprostać wymaganiom egzaminacyjnym.

Podczas wykładów podkreślana była przystępność egzaminów, to, że egzamin GCSE jest dla Polaków egzaminem prostym, gdyż w zamyśle został stworzony jako egzamin dla obcokrajowców. Sprawdza on umiejętności czytania, pisania, mówienia oraz słuchania w języku polskim i uczniowie, którzy posiadają te umiejętności powinni zaliczyć egzamin na wysoką ocenę, A albo A*. Jego przydatność również należy brać pod uwagę, gdyż traktowany jest jako egzamin z języka i stanowi 20% kwalifikacji, które należy mieć kończąc szkołę średnią. Egzaminy AS oraz A2 są egzaminami z pisania, czytania oraz tłumaczenia. Ich trudność jest  dużo wyższa, ale zdawalność analogicznie jest również wysoka. Egzaminy te są traktowane jako odpowiednik polskiej matury i są respektowane przez uczelnie angielskie i w Polsce.

Sesja druga dotyczyła nauczania wczesnoszkolnego i nawiązywała do "Edukacji przez ruch", która obecnie jest wykorzystywana w szkolnictwie. Z tego względu, iż rozwój dziecka odbywa się na wielu poziomach – kinestetycznym, czyli ruchowym, słuchowym oraz wizualnym, unika się mechanicznego nauczania związanego z biernym zapamiętywaniem informacji. Dziecko używając różnych zmysłów doświadcza otaczającą je rzeczywistość i uczy się jej w sposób spontaniczny oraz naturalny, na przyklad poprzez słuchanie dziecięcej piosenki w tańcu odkrywa pojęcia rytmu czy tempa, podczas zajęć plastycznych uczy się słownictwa, które porusza tekst piosenki. Według metodologów dziecko powinno być kształtowane wszechstronnie i praktycznie uczestniczyć w procesie poznawania świata. Podczas uczenia należy również zwrócić uwagę na to czy dane dziecko nie posiada pewnych dysfunkcji utrudniających naukę, np. wadę wymowy, dysleksję. Wczesne wykrycie wad oraz indywidualne, ukierunkowane wspieranie dziecka może w znacznym stopniu pomóc w rozwoju i ewentualnym zaniku dysfunkcji, które się wcześniej pojawiły.

Sekcja trzecia dotyczyła przede wszystkim wiedzy o Polsce, głównie wiedzy historycznej. Uczestnicy pierwszego wykładu mogli zadawać pytania do Richarda Butterwicka w języku polskim i uzyskać satysfakcjonujące odpowiedzi na wiele nurtujących ich wątpliwości. Następne wykłady dotyczyły kolejno: losów Polaków po II wojnie światowej, Janusza Korczaka oraz walk niepodległościowych Polaków w XIX oraz XX wieku.

Nawiązanie do problemu katyńskiego,  poruszanego we wzruszającym filmie "The Officer's Wife" Piotra Uzorowicza, którego premiera odbyła się we wrześniu tego roku, miało na celu pokazanie emigracyjnego losu Polaków, tego dlaczego jesteśmy rozproszeni po całym świecie i że to historia toruje nasze drogi. Dodatkowo temat walk niepodległościowych Polaków ukazał ogrom cierpienia oraz patriotyzm, który wypełnia naszą historię. Według Agaty Błaszczyk, prowadzącej wykład, powinno się wracać do historii w celu podtrzymania w młodych pokoleniach ducha narodu. Aby tego dokonać należy zachęcać dzieci i młodzież do oglądania filmów historycznych w celu poznania naszej historii w realnym świetle. Częścią naszej historii jest również pojawienie się fenomenu Korczaka, pedagoga i wychowawcy budzącego powszechny szacunek i podziw. Jego postać wiąże się z metodą nauczania, która obowiązuje przede wszystkim w angielskim systemie edukacyjnym. Chodzi mianowicie o indywidualizm oraz personalizm, w którym dziecko stoi w centrum nauczania i ma duży wpływ na zmiany dokonywane w szkolnictwie. Uczenie poprzez nakierowane na osobę i dostosowanie nauki do jej indywidualnych potrzeb ma na celu kształcenie poprzez wychowanie a nie nadzór, wsłuchiwanie się w potrzeby dziecka, a nie wyłącznie śledzeniu przygotowanego uprzednio konspektu. Model nauczyciela, który stworzył Korczak, jest modelem do którego się dąży we współczenym szkolnictwie i który powinien być respektowany.

Sekcja czwarta odnosiła się do zagadnień z zakresu metodyki nauczania, czyli tego w jaki sposób należy uczyć ażeby osiągnąć zamierzone rezultaty i w konsekwencji przygotować do egzaminów w starszych klasach. Sekcja ta nakreśliła sposób uczenia, który preferowany jest obecnie i nawiązywała do najnowszych osiągnięć metodyki nauczania, które są obecnie praktykowane.

Zarówno w szkołach polskich, jak i angielskich ucieka się od tak zwanego encyklopedyzmu, czyli pamięciowego przyswajania przerabionego materiału, "na rzecz twórczego i aktywnego udziału ucznia w procesie poznania".Uczenie powinno kształtować przede wszystkim poczucie tożsamości i wspólnoty narodowej, pomagać w kształtowaniu systemu wartości, gdzie, przykładowo,  analizowanie źródeł historycznych powinno sprzyjać odkrywaniu własnej polskości i przynależności do narodu polskiego. Odbywać się to powinno w sposób czynny, a nie bierny, jak to było kiedyś, albowiem uczeń powinień doświadczać uczenia się na wielu płaszczyznach. Preferowane jest tutaj holistyczne podejście do nauki, czyli takie, które oparte jest na założeniu, że uczenie się przebiega nie tylko na poziomie intelektualnym, ale również emocjonalnym i fizycznym.

Konferencja w Londynie była niezwykłym doświadczeniem, które na pewno otworzyło oczy wielu nauczycielom i pokazało, że obecne nauczanie nie powinno polegać na mechanicznym przyswajaniu wiedzy poprzez pamięciowe uczenie się definicji, ale powinno dawać możliwości kreatywnego myślenia i uwzględniać różne rodzaje przyswajania wiedzy. Chodzi o to ażeby nauczyć dziecko myślenia i używania zdobytej wiedzy w sposób efektywny. Jak to sprawnie określiła Elżbieta Wojciechowicz, egzaminatorka AQA: "Dzieci urodzone tutaj (w Anglii) lepiej myślą" od dzieci, które długo mieszkały w Polsce ze względu na system nauczania, w którym główny nacisk się kładzie na jakość myślenia a nie ilość zapamiętanych infomacji. W Polsce, mimo iż nowe metody nauczania są praktykowane, ogrom wiedzy przytłacza i nauczyciela i ucznia. Doświadczeni pedagodzy, którzy dobrze pamiętają czasy encyklopedyzmu, konsekwentnie popełniają te same błędy. Widzi się to na przykładzie dzieci, które, choć nie popełniają błędów ortograficznych czy gramatycznych, często nie wiedzą jak napisać proste wypracowanie.

Polskie Szkoły Sobotnie nie mogą być prowadzone jak szkoły w Polsce, materiał musi być inteligentnie wyselekcjonowany i okrojony by przygotować do egzaminów, które, choć są egzaminami z języka polskiego, są również egzaminami na warunkach brytyjskich.

autor: Karolina Forbes, nauczyciel języka polskiego, PSS Peterborough